De energietransitie is in volle gang. Ook in de Merenwijk staan we voor een grote opgave. Samen met de gemeente wordt er gewerkt aan een Wijkuitvoeringsplan om onze jaren ’70 en ’80 woningen klaar te maken voor de toekomst. Een woord dat daarbij voortdurend valt, is ‘betaalbaarheid’.
Maar wat betekent dat eigenlijk? Als we dieper graven, zien we dat dit begrip twee zeer verschillende gezichten heeft: de abstracte werkelijkheid van de overheid, en de dagelijkse realiteit van onze eigen portemonnee.
Betaalbaar verduurzamen: wat is ‘betaalbaarheid’ eigenlijk?
Als het om het begrip ‘betaalbaarheid’ gaat, hebben we te maken met een ‘papieren’ werkelijkheid (wet- en regelgeving van de overheid) en een ‘dagelijkse’ werkelijkheid (de investeringen en kosten voor bewoners en consumenten). De gemeente Leiden is verplicht om in het Wijkuitvoeringsplan aan te tonen dat de plannen ‘betaalbaar’ zijn volgens de wet. NEM wil ervoor zorgen dat de gemeente ook rekening houdt met de portemonnee van de bewoners.
Betaalbaarheid op papier
In Den Haag en in het Klimaatakkoord is een belangrijk uitgangspunt afgesproken: de energietransitie moet woonlastenneutraal zijn. Dit is de juridische en technische definitie van ‘betaalbaarheid’ waar de gemeente mee moet rekenen en toepassen in het Wijkuitvoeringsplan in de Merenwijk.
Het betekent dat de investering in jouw huis (zoals isolatie of een warmtepomp) onder de streep niet méér mag kosten dan het oplevert. De maandelijkse besparing op je energierekening moet dus minstens gelijk zijn aan de maandelijkse kosten voor een eventuele lening (zoals het Warmtefonds) of hypotheekverhoging.
Dat klinkt allemaal heel redelijk, maar er zit een adder onder het gras: de overheid rekent met gemiddelden en lange termijnen (bijvoorbeeld 20 of 30 jaar). De wet kijkt ook naar het hele energiesysteem, nationale subsidieregelingen (zoals de ISDE) en leningen van het Warmtefonds. Op papier klopt dit rekensommetje wel – voor de wet is het plan dan ‘betaalbaar’ – maar het houdt geen rekening met individuele bewoners en persoonlijke situaties.
Betaalbaarheid aan de keukentafel
Voor een bewoner in een jaren ’70 of ’80 laagbouwwoning in de Merenwijk is betaalbaarheid echter geen abstracte rekensom over 30 jaar, maar een vraag van het hier en nu: ‘Kan ik deze investering en kosten wel betalen, en wat krijg ik er zo snel mogelijk voor terug, in de vorm van wooncomfort en kostenbesparingen?’
Bewoners kijken uiteraard naar hun eigen investeringsruimte, de noodzakelijke uitgaven en financiële risico’s. Voor veel bewoners voelt het afsluiten van een extra lening, hoe gunstig de rente ook is, simpelweg als een risico. Daarnaast spelen onzekerheden mee: wat doen de gas- en stroomprijzen? En wat als de warmtepomp over tien jaar kapotgaat?
Bovendien concurreert de energietransitie ook met het normale onderhoud van het huis: een nieuwe badkamer of keuken, of die achterstallige dakrenovatie. Je kunt je geld maar één keer uitgeven.
Betaalbaarheid volgens NEM
Voor NEM betekent betaalbaarheid niet ‘woonlastenneutraal op papier’, maar het verschaffen van inzicht, zekerheid en grip op de daadwerkelijke kosten voor bewoners. Wij zijn er om ervoor te zorgen dat de gemeente ook luistert naar energieconsumenten in de Merenwijk en rekening houdt met de portemonnee van bewoners.
Denk of praat mee!
Hoe kijkt u aan tegen de betaalbaarheid van de energietransitie? Welke zorgen of ideeën heeft u hierover?
Robert Tijssen
Laat het ons weten via info@nieuweenergiemerenwijk.nl